23 lut 2017

NAJSTARSZY DOM W POLSCE CZY NAJSTARSZY DOM PRZYSŁUPOWY NA ŁUŻYCACH?

foto

      Od czasu do czasu włóczymy się po Dolnym Śląsku wypatrujemy i odkrywamy stare, opuszczone przysłupy. Czasami zapukamy do jakiegoś jeszcze zamieszkałego i biadolimy nad styropianem pod którym ,,poci się” i gnije drewno, nad stanem technicznym domu, nad dziurami w dachu, nad niechlujstwem i wściekłymi, nienaturalnymi kolorami rodem z łowickich pasiaków. Kiedy  zabraknie nam tchu, ubolewamy nad betonowymi tralkami, które od lat pozostają symbolem kiczu na mapie polskiego wyczucia stylu i estetyki... cóż.

stan obecny

Kilka lat temu zupełnie przypadkiem w pewnym albumie, odkryłem XIX - wieczną rycinę przedstawiającą dom przysłupowy z podpisem ,,Tetzelhaus”. Dzwonię do Ewy i dochodzimy do wniosku, że jest to XV-wieczny dom przysłupowy. 
Stąpaliśmy dookoła tego domu "na palcach” kompletując materiały o jego historii i upewniając się, że to na pewno ten. Gdy domysły się potwierdziły, kilka tygodni później odwiedziliśmy go, a korzystając z uprzejmości właścicieli udało nam się wejść do środka i zrobić kilka zdjęć. Zamieszkująca go po wojnie rodzina nie wiedziała w jakim domu przyszło jej mieszkać. Nikt znany nam nie wiedział o nim, chyba że ktoś został wtajemniczony. Po co komu takie odkrycie jeśli nie może się nim podzielić i cieszyć. Wtajemniczonych jednak do uzyskania całkowitej pewności było bardzo niewielu... Radość dla estetów jest ogromna, gdyż zachowała się kamienna o kolebkowym sklepieniu piwnica, barokowe drzwi i okiennice, zawiasy, zamki jak również oryginalne okratowanie okna, piękny przykład starego kowalstwa. Wnętrze podzieliło jednak losy innych domów...
 
stan obecny
stan obecny
stan obecny
stan obecny


Zachowały się słupy podporowe, najbardziej charakterystyczne elementy domu przysłupowego. Nikt ich na szczęście nie usunął. Dom ten już na początku. Okres powojenny zrobił swoje, ale dom przetrwał. Otynkowany, trochę zaniedbany, z oknami jak z socjalistycznego bloku typu ,,późny Gierek” i zagubiony pośród setek innych, nadal spełnia swoją funkcję.

 
stan obecny
Pocztówka ze zbiorów prywatnych, 1910r.


  Kilka lat wręcz studiowania konstrukcji domu przysłupowego jak i ich samych, doprowadziło do wielu bardzo pozytywnych przemyśleń i konkluzji. Nie ma jednak w języku polskim żadnych opracowań na temat. Jakaś jedna czy druga praca doktorska nie wnosi nic poza czysto naukowym, niestety dla bardzo wąskiego grona odbiorców, samouwielbieniem. A wystarczy przekroczyć granicę z sąsiadami , aby zobaczyć jak po czeskiej czy niemieckiej stronie Łużyc w prosty sposób, stosując naturalne materiały remontuje się przysłupy. Jak administracja informuje, pomaga nie tylko broszurami, podręcznikami czy stroną internetową co zrobić, jak wydobyć piękno połączone z praktycznością wpisaną w te unikatowe, pełne naturalnego uroku domy. Jak udowadniają, że dom przysłupowy to dom zdrowy, ciepły i wcale nie tak drogi jak by się wydawało. Jak przekonują, że dookoła może być ładnie, że wystarczy go tylko trochę pokochać, popracować nad nim, a odwdzięczy się wielokrotnie. W końcu z czego czerpać jak nie z historii i doświadczeń pokoleń ?
 
  
stan obecny
1887-1903 r., rycina ze zbiorów prywatnych
Wg starych zapisków, w domu tym, miał się zatrzymać na przełomie lat 1508/1509 wysłany przez papieża dominikanin Johann Tetzel, którego po nieudanej próbie przekroczenia giebułtowskiej granicy Marchii Saksońskiej ze Śląskiem, przyjęto pod dach w domu nr 3. Tetzel wsławił się sprzedawaniem odpustów za niepopełnione jeszcze grzechy. Jego maksymą było popularne wśród katolików powiedzenie - ,,tak szybko jak pieniążek w szkatułce zadźwięczy, tak szybko dusza twoja do nieba uleci,, - to była kropla , która przelała czarę goryczy. Kilka lat później Marcin Luter ogłosił swoją tesis rozpoczynając tym samym reformację w Europie. Rok 2017 to rok Luterański. Czy nowi właściciele podejmą wyzwanie godne Lutra? Czy wskrzeszą dom i przywrócą mu przynależną rangę? Czy będą mieli estetyczne zacięcie i wrażliwość?

stan obecny


Miejmy nadzieję, że dom nie podzieli losów karczmy w Miszkowicach. Czy ogrodzenie będzie prostym, tradycyjnym płotem ze sztachetkami tak pasującym do domu i sielskiego, wiejskiego otoczenia czy ,,gotowcem” z innej bajki?  I czy w końcu będzie przykładem dla innych, że stare wcale nie znaczy brzydkie, bezwartościowe i do zburzenia. Życzymy właścicielom powodzenia, cierpliwości, wyczucia smaku i historycznego stylu. Trzymamy kciuki za następny uratowany przysłup. Niech będzie kolejnym przykładem na to, że wychodząc z domu możemy zobaczyć dookoła siebie coś wysmakowanego i gustownego, coś co wywoła uśmiech, a nie przygnębienie bijące ze wszystkich stron oszpeconych tynkiem domów przysłupowych. Konia z rzędem temu, kto na Dolnym Śląsku odnajdzie wieś czy miasteczko od początku do końca posprzątane, wyremontowane i estetycznie spójne.

Johann Tetzel


 Pozdrawiamy :)
Janusz i Ewa

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...